2025eko uztailak 11
Bilbao
66 urte igaro dira lehen emakumeak Deustuko Unibertsitatera iritsi zirenetik. 1959an izan zen, Mª Sol Pineda, Mª Mar Vreugde, Itziar Monasterio eta Inmaculada Boneta Zuzenbide Fakultatean matrikulatu zirenean, unibertsitateak zazpi hamarkadaz —eta ia XX. mendeko sei hamarkadaz— mantendu zuen gizonezkoen esklusibotasuna apurtuz.
2025eko uztail honetan, lau emakume aitzindari horietatik hiru —Inmaculada Boneta, Itziar Monasterio eta Mª Sol Pineda— berriz elkartu dira, harreman estua urteetan zehar mantendu badute ere, denboraren poderioz gutxitan aurrez aurre egoteko aukera izan baitute.
Haiek aurre egin zioten egoera zail eta askotan umore txarrekoei, eta aldaketa sakonak eragin zituzten unibertsitateko ohituretan eta harremanetan. “Lau aitzindariek” arrakastaz amaitu zituzten ikasketak, Deustuk ofizialki unibertsitate izaera lortu zuen urtean. Emakumeen presentzia gero eta nabarmenagoa izan zen Zuzenbide Fakultatean; baina Filosofia eta Letretan, hasieratik izan zen oldarkorra. Enpresa Zientzietan (La Comercial), Bernaola aitak 1963-64 ikasturtean onartu zituen lehen bi emakumeak: Mª Begoña Revuelta Alonso eta Isabel Zarauza.
Gaur egun, klaustroetatik paseo bat ematearekin nahikoa da iraultza hura neurtzeko: neurri haiek ez ziren soilik mende hasierako kontuak. Lehen neskei jakinarazi zitzaien haien onarpena “proba pilotua” zela, eta emakume izateagatik arau zorrotzak bete behar zituztela. Adibidez, elkarrekin eserita egon behar zuten, eta beti lehen ilaran, mutilen arreta saihesteko.
Baina hasieratik mailarik gorena ezarri zuten. Ez bakarrik lehen ilaran eseri zirelako, baizik eta euren emaitza akademikoengatik: beti nota onenak lortu zituzten, eta horrek errespetua eta aitortza ekarri zizkien bai ikaskideengandik bai irakasleengandik. Hala ere, ez zen erraza izan haientzat unibertsitatean bizitzea. Atsedenaldietan, ez ziren ausartzen kafetegira sartzen, eta lagunen baten laguntza behar izaten zuten ogitartekoak eskuratzeko…
Gaur egun, dena da oroitzapen. Baina, iraultza baketsurik izan bada nonbait, emakumeen garaipena izan da: hasiera xume eta zail haren ondoren, garaipena ikusgarria izan da. Gaur egun, ikasleen %56 emakumeak dira, irakasleen %61, eta zuzendaritzako postuetan dauden pertsonen %46 emakumezkoak.
