2026ko apirilak 23
Garate aretoa
Munduko ikuspegi geopolitikoa aurrekaririk gabeko une zaila pasatzen ari da. 2020tik ziurgabetasun-mailak dagoeneko kezkagarriak baziren ere, duela gutxi Daron Acemogluren adierazpenek (2024ko Ekonomia Nobel sariduna eta MITeko irakaslea) azpimarratu egiten dute errealitate izugarria bizi dugula: gaur egungo nahasmen-mailak aurretik ikusitakoa nabarmen gainditzen du.
Egoera horrek eremu globalean ez ezik Europar Batasunaren barruan ere eragin zuzena du, baita estatu-mailan ere. Kudeatzen zaila den desoreka politikoaren sentsazioa sorrarazten du. Testuinguru horretan, enpresek –ez soilik subjektu ekonomikoek, funtsezko erakundeek ere bai bizitza sozial eta politikoan– aurrera atera behar dituzte beren proiektuak.
Erronka horietan sakontzeko, Etika Aplikatuko Zentroak eta Deusto Business Alumnik Etikako IX. Jardunaldiak antolatu zituzten apirilaren 23an, BBK Banku Fundazioarekin batera. Topaketarako espazioa izan zen Gizarte eta Giza Zientzien Fakultatean, erakundeen papera birpentsatzeko, garai nahasietan.
Antón Azlor Deusto Business Alumniko presidenteak eman zien bertaratuei ongietorria, eta gaur egungo testuinguruaren aurrean begirada estrategikoz jokatu beharra azpimarratu zuen: “Dena ez da suak itzaltzea; aurrea hartu eta prebenitu egin behar dugu”, adierazi zuen, eta ingurune konplexuetan ere epe luzeko proiektuak bultzatzearen garrantzia nabarmendu zuen. Seinalatu zuen, gainera, egungo unea “apartekoa dela historiaren ikuspegitik”, eta horrek nazioarteko ordenari eta erakundeek bertan izan behar duten rolari nola eutsi birpentsatzera behartzen duela.
Birkonfiguratzen ari den mundua
Hitzaldi nagusia Carme Colominak eman zuen, CIDOBeko ikertzaile seniorrak, “La geopolítica de un mundo incierto” izenburupean, zeinak erabateko eraldaketan dagoen egoera global bat deskribatu zuen, gobernantza ahulduak eta berrantolaketa geopolitikoko prozesuak markatuta: “Aldaketa une bat bizi dugu. Gobernantza ahuldua dagoelako sentsazio argia eta nazioarteko tentsioen azelerazioa bizi ditugula nabaritzen dugu”.
Testuinguru horretan, interbentzionismoaren gorakada eta kontrol teknologikoaren lehia nabarmendu zituen: “Teknologiagatiko lehia globalean gaude, boterearen funtsezko faktore bihurtu baita”. Era berean, ezegonkortasun gero eta handiagoaz ohartarazi zuen: “Eztanda azkarreko gatazka egoera batera iritsi gara, eta horrek etengabeko ezegonkortasuna sortzen du”.
Adituak adimen artifizialak eta teknologiak gizartean duten eraginean ere jarri zuen arreta: “Teknologia solasaldi publikoa eraldatzen ari da. ‘Egiaren nekea’ bizi dugu eta gauzak etengabe egiaztatu beharrak mesfidantza sortzen du” eta horrek ondorio zuzenak ditu prozesu demokratikoetan eta enpresa jardueran.
Europari dagokionez, ziurgabetasun ingurunean aktore fidagarri gisa duen zeregina azpimarratu zuen: “Europar Batasunak merkatu erakargarria eta egonkorra izaten jarraitzen du, baina aliantzak indartu behar ditu ingurune global berri honetan”.
Multilateralismoa eta adostasun berriak
Ondoren, Deustuko Unibertsitateko Etika Aplikatuko Zentroko zuzendari Javier Martínez Contrerasek moderatuta, Carme Colominak nazioarteko lankidetza indartu beharra defendatu zuen: “Multilateralismoa dela bidea aurkitu dugu berriro”, eta ordena globala “deseraikitzen” ari den testuinguruan adostasun berriak eraikitzearen garrantzia azpimarratu zuen. Halaber, nazioarteko lidergoan dagoen aldaketa aipatu zuen: “Hegemonia amerikarraren gainbehera saihestezina da, eta Europak bera izaten ikasi behar du”.
Jarraian, mahai-inguru bat izan zen hizlari hauekin: Ander Caballero, Eusko Jaurlaritzako Kanpo Harremanetarako eta Euskadi Globalerako idazkari nagusia; Begoña Díaz González, Iberdrola Energía Internacional-eko International Business Development-eko arduraduna; eta Sergio Caballero, Deustuko Unibertsitateko Nazioarteko Harremanetako Masterreko zuzendaria. Saioaren moderatzailea Javier Martínez Contreras izan zen, Deustuko Unibertsitateko Etika Aplikatuko Zentroko zuzendaria.
Egungo testuinguruari dagokionez, Begoña Diazek enpresa jardueran duen eragin zuzena nabarmendu zuen: “Inbertsioak moteltzen ari dira, kostuak handitzen ari direlako, batez ere lehengaienak”.
Bestalde, Ander Caballerok egungo unea interpretatzeko zailtasuna azpimarratu zuen: “Ezinezkoa da diagnostiko argi bat egitea. Kaosaren erdian kudeatzen ari gara, non mehatxuek aukerak ere sortzen dituzten”, eta, gainera, ohartarazi zuen “gure gizarte eredua arriskuan dagoela”, nahiz eta azpimarratu zuen Europak erreferente globala izaten jarraitzen duela.
Ikuspegi akademiko batetik, Sergio Caballerok egiturazko aldaketak ulertzearen garrantzia azpimarratu zuen: “Teknologia eta nazioarteko sistemaren birkonfigurazioa oreka global berria markatzen ari dira”, eta nabarmendu zuen nazioarteko gatazketako kalkulu akatsak bezalako arriskuak egon hor daudela.
Enpresa-diplomazia eta gaitasun berriak
Eztabaidaren ardatz nagusietako bat enpresak testuinguru horretan duen zeregina izan zen. Begoña Diazek azaldu zuen konpainiak nola egokitzen ari diren beren estrategiak: “Funtsezkoa da tokiko testuingurua ezagutzea: fiskalitatea, kultura, herrialdearen bilakaera… eta epe luzerako oinarri sendoen gainean eraiki behar da”. Ildo horretan, Ander Caballerok diplomazia enpresa esparruan sartzea defendatu zuen: “Diplomaziaren tresnak enpresa-kudeaketaren parte izan behar dira, baita administrazio kontseiluaren mailan ere”. Sergio Caballerok gaineratu zuen, ziurgabetasun ingurunean, egonkortasuna aktibo bereizgarri bihurtzen dela: “Aurretiaz ikusi daitekeena eta egonkortasuna ondasun urriak eta asko eskatzen direnak dira” eta epe luzerako ikuspegiaren eta stakeholder desberdinen kudeaketa egokiaren garrantzia azpimarratu zuen.
Azken txanpan, eztabaidak etikaren eta balioen zeregina jorratu zuen. Begoña Diazek ingurune guztietan konfiantza sortzearen garrantzia nabarmendu zuen: “Aldaketa gidatzen duten enpresek sinesgarritasuna sortzen dute, eta harrera ona egiten zaie edozein testuingurutan”. Ander Caballerok dimentsio etikoa azpimarratu zuen: “Ordena berri bat ekarriko duen ekaitz baten erdian gaude, baina funtsezkoa da honaino ekarri gaituzten balioak berreskuratzea”. Sergio Caballerok, berriz, egokitu beharra aipatu zuen: “Kosta egiten zaigu artegatasun horretan nabigatzea, baina hori egiten ikasi beharko dugu”.
