2026ko irailak 29
Bilbao
Zein puntutaraino da garbia ikasleek aisialdian edo ikastetxeen inguruan arnasten duten airea? Galdera horri erantzuteko eta ebidentzia zientifikoaren kulturan hezteko, Deustuko Unibertsitateak, Ibercivis Fundazioarekin eta Scicling ekimenarekin lankidetzan, AmIAireproiektuaren bigarren edizioa jarri du abian. Teknologia mugikorra, adimen artifiziala eta mugikortasun jasangarria uztartzen dituen herritarren zientzia proiektua da AmIAire.
Lehenengo esperientziaren emaitzen ondoren, programa 2026-2027 ikasturtean itzuliko da, irismena zabalduz; izan ere, oraingoan, kutsadura neurtzeaz gain, nondik datorren identifikatuko da: trafikoa, industria, obrak, hauts naturala… Horretarako, estatu osoko ikastetxeetako 7 eta 18 urte bitarteko ikasleek partikula esekiak (PM10 eta PM2.5) jaso eta aztertuko dituzte beren eskola ingurunean, kutsadura-iturri posibleak ezagutuko dituzte eta aire garbiagoa lortzen lagundu dezaketen erabakiei buruz hausnartuko dute.
AA eta baselinadun paperak
Informazioa jasotzeko metodoa erraza eta eraginkorra da. Ikasleek kartoi mehe zuriz eta baselina geruza fin batez egindako sentsore txikiak instalatzen dituzte ikastetxeko faroletan, zuhaitzetan edo fatxadetan. Zazpi egunez aire zabalean egon ondoren, partikula mikroskopiko esekiak, bereziki PM10 eta PM2.5 frakzioak, Osasunaren Mundu Erakundeak arnas sistemarentzat kaltegarrienetakotzat jotzen dituenak, gainazalari atxikita geratzen dira.
Laginak aztertzeko, Lehen Hezkuntzako ikasleek lupak eta laborategiko behaketa erabiliko dituzte zikinkeria maila egiaztatzeko, eta Bigarren Hezkuntzako ikasleek beren telefono mugikorrak eta adimen artifiziala duen aplikazio bat erabiliko dituzte, Deustuko Unibertsitateko Ingeniaritza Fakultateak osorik garatua.
Software horrek, paperaren irudi fotografikotik abiatuta kutsadura-mailak automatikoki ezagutzeaz gain, kutsatzailearen jatorri-iturri posiblea identifikatzeko (trafikoaren emisioak edo berogailuak) eta partikulen kontzentrazioak modu automatizatuan neurtzeko gai den algoritmo bat ere badu. Lagin bakoitza geolokalizatu eta jendearentzat eskuragarri dagoen mapa birtual batean integratuko da, AmIAire proiektuaren aurreko edizioan bildutako datu-basea zabalduz.
Zientzia eta bizikleta
AmIAire proiektua ez da laborategira eta ikasgelara mugatzen; kirola ere txertatzen du transmisio bide gisa. Ekimenaren parte gisa, Scicling-eko ikertzaileek bizikletaz egingo dituzte dibulgazio ibilbideak, parte hartzen duten zentroak fisikoki konektatuz eta ikertzailearen figura ikasgeletara hurbilduz. Bidaiak mugikortasun aktiboaren eta eskola ibilbide seguruen garrantzia begien bistan jarri nahi ditu, zientzia, ingurumena eta kirola konektatuz.
Diego Casado AmIAire lideratzen duen ikertzaileak proiektuaren balio eraldatzailea nabarmendu du, belaunaldi berrien artean pentsamendua eta osasun publikoarekiko konpromisoa sustatzen baititu.
Egutegia eta ikasgeletako lana
Ikastetxe interesdunek izena aurrez emateko epea irailetik dago zabalik amiaire.org proiektuaren webgune ofizialaren bidez.
Urrian eta azaroan, Deustuko Unibertsitateak eta Ibercivisek prestakuntza tailer birtualak eskainiko dituzte, eta material didaktikoak eta edukiak ikasgeletako errealitateetara egokituko dituzte, irakurketa errazeko bertsioak eta hizkuntza koofizialetara itzultzea barne. Tokian bertan neurtzeko kanpainak etengabe egingo dira 2027ko urtarriletik maiatzera bitartean.
Maiatzaren eta ekainaren artean amaituko da AmIAire-ren bigarren edizioaren itxiera, amaierako ekitaldi batekin. Bertan, airearen kalitatearen maparen ondorio globalak aurkeztuko dira, eta parte hartzen duten ikasleen artean ikaskuntzak duen eragin kualitatiboa ebaluatuko da.
