2025eko abenduak 11
Bilboko Campusa
Hiriko kutsadura atmosferikoa eta akustikoa mehatxu isilak dira, eta milioika europarri eragiten diete egunero. Hiriek duten erronka horri aurre egiten laguntzeko, Deustuko Unibertsitateak parte hartzen duen HARMONIE proiektuak (Health Assessment Refinement for Mitigating Noise and Air Quality Effects) ingurumen-zientzietako, osasun publikoko eta teknologia digitaletako aditu europarrak biltzen ditu, hiri-ingurune garbiagoak, osasungarriagoak eta berdinzaleagoak sortzen lagunduko duten tresna aurreratuak garatzea helburu hartuta. Ekimena Barcelona Supercomputing Center – Superkonputazioko Zentro Nazionalak (BSC-CNS) koordinatzen du.
Zero-Pollution Cities europar deialdiaren esparruan finantzatuta dago, zeinak Climate-Neutral and Smart Cities by 2030 EBren Misioan laguntzen baitu, eta proiektuak ikuspegi integrala du erabaki informatuak hartzen laguntzeko. Horretarako, kutsadura monitorizatzeko eta modelizatzeko sistemen hobekuntza konbinatzen du eta, aldi berean, hiri-ekintzek epe laburrean eta luzean osasunean dituzten ondorioak ebaluatzeko tresnak ematen ditu.
Bi biki digital
Bere helburuak lortzeko, HARMONIEk interkonektatutako bi ingurunetan lan egiten du: ikerketa pilotuak mundu errealean eta simulazio aurreratuak biki digitalekin. Bost hiri pilotuk — Bartzelona, Lausana, Sarajevo, Gävle eta Barakaldo — jardungo dute berrikuntza-laborategi gisa, kutsadura atmosferikoari eta akustikoari buruzko datu zehatzak jasotzen, bai eta sortzen ari diren adierazleak biltzen ere, hala nola oxidazio-potentziala (OP), herritarren mugikortasun-ereduak, esposizio-mailak eta osasun-adierazleak, eta arreta berezia jarriko zaio egoera kalteberan dagoen biztanleriari.
Benetako hirien ezagutza horiek bi sistema biki digital osagarritan txertatuko dira. Lehenengoak, Lung Digital Twin (LDT) delakoak, dimentsio fisiologiko paregabea gehitzen dio kutsatzaileek giza arnas sisteman nola eragiten duten modelatzeari. Paziente bakoitzaren geometria espezifikoetan eta arnastutako kutsatzaileen bereizmen handiko eredu batek emandako datuetan oinarrituta, aire-fluxua eta arnastutako partikulak arnasbideen barruan garraiatzea eta uztea simulatzen ditu eta horrek aukera ematen du inhalatutako dosiaren, suszeptibilitatearen eta estres oxidatiboak osasunean duten eragin-bideen ebaluazio zehatzak egiteko.
Aldi berean, herritarrengan oinarritutako biki digitalak hiri-mailako ikuspegia eskaintzen du, kutsadura-mapa zehatzak mugikortasun-patroiekin, dinamika sozialekin eta esposizio-ereduekin integratzen baititu. Pertsonek kutsadurarekiko duten arriskua ez ezik, osasunari egotz dakizkiokeen ondorioak ere erakusten ditu. Halaber, herritarra ardatz hartzen duen bikoitz digitalak simulazio hipotetikoak egiteko aukera ematen die arduradun politikoei, ingurune seguru eta datuetan oinarritutako batean hiri-mailako neurri posibleak probatzeko, eta horrek osasunerako onurei dagokienez eraginkorrak eta bidezkoak diren alternatibak ebaluatzen eta esku-hartzeak diseinatzen laguntzen die.
Diziplina anitzeko partzuergo europarra
HARMONIE partzuergoa 19 erakunde bazkidek osatzen dute: Barcelona Supercomputing Center, Deustuko Unibertsitatea, Bettair Cities SL, Ikerketa Zientifikoen Goi Kontseilua Estatuko Agentzia (CSIC), Fondazione Bruno Kessler (FBK), University of Bristol, Factual Consulting SL, Max Planck Institute for Chemistry (MPIC), Universitat Pompeu Fabra (UPF), Swiss Tropical and Public Health Institute (Swiss TPH), Unisanté – University of Lausanne, Air Quality Consultants (AQC), Sarajevo hiria, University of Gävle, Bartzelonako Diputazioa, Barakaldoko Udala, University of Nova Gorica, Unibersity, University of Basel eta Lausanako Udala.
“Osasunak lehentasuna izan beharko luke edozein hiri-plangintzatan, eta ez bakarrik lanbide medikoaren eskutan”, adierazi zuen Beatriz Eguzkitzak, proiektuaren koordinatzaileak eta Barcelona Supercomputing Center-eko (BSC) ikertzaileak. “Pertsonen osasunari kalte egiten dioten atmosferako kutsatzaile askok ere laguntzen dute klima berotzen. Osasuna hiri-erabakien erdigunean jartzeak kutsadura murrizten duten, ongizatea hobetzen duten eta hiri erresilienteagoak, bidezkoagoak eta jasangarriagoak egiten laguntzen dituzten neurriak bultzatzen ditu”.
HARMONIEren ikuspegi integralak ingurumenaren monitorizazioaren eta modelizazioaren aurrerapena bultzatzeaz gain, herritarren parte-hartzea eta portaeraren ezagutza zero kutsadurako estrategien erdigunean kokatzen ditu. Ekimenak kode irekiko eta eskalatzeko moduko soluzio digitalak eskaintzen ditu hiri eta herri guztientzat. Horretarako, EBren asmo handiko proiekturik zabalenak babesten ditu, klima neutraltasuna, osasun ekitatea eta zero kutsadura lortzeko, gutxienez Europako 100 hiritan, eta eskala globalean hedatzeko potentziala du.
EBren finantzaketa aitortzea
Proiektu honek Europar Batasunaren Horizon 2020 Ikerketa eta Berrikuntza Programaren finantzaketa jaso du, 101238943 zenbakia duen dirulaguntza hitzarmenari jarraiki. Europar Batasunak finantzatua. Hala ere, adierazitako iritziak eta ikuspuntuak egileenak baino ez dira, eta ez dituzte nahitaez islatzen ez Europar Batasunarenak, ez Klimaren, Azpiegituren eta Ingurumenaren Europako Agentzia Betearazlearenak (CINEA). Ez Europar Batasuna, ez laguntza ematen duen agintaritza ez dira horien erantzule.
