2026ko otsailak 19
Bilbao
Deustuko Unibertsitateak eta Aspen Institute Españak, balio zibiko eta demokratikoetan oinarritutako lidergoa sustatzen duen fundazioak, “Geopolitika, lidergoa eta balioak” programaren lehen edizioa antolatu dute otsailaren 18tik 20ra Unibertsitatean. Topaketa horrek espazio lasaia eskaini nahi du gure oraina eratzen ari diren eta gure etorkizuna baldintzatuko duten joera geopolitiko handiei buruz hausnartzeko, gizarteko hainbat sektoretako liderren eskutik.
Programak hogei bat parte-hartzaile bilduko ditu hiru egunez, Bigarren Mundu Gerraren ondoren azaleratu zen nazioarteko ordena – Bretton Woods-en aroa – eta Gerra Hotzaren amaieraren ondoren Pax Americana-rekin sendotu zena, nola amaitu den aztertzeko. Gainera, parte-hartzaileek Europar Batasunak aurre egin behar dion erronkari buruz eztabaidatu dute, gero eta lehiakorragoa den eta erakundeetan eta arauetan oinarritutako alde ugariko ordenatik argi eta garbi multipolarra den mundura igarotzeak tentsionatzen duen nazioarteko ingurune batean. Mundu hori potentzia handien arteko lehiak, mehatxuen gorakadak eta, kasu batzuetan, indarkeriaren erabilerak definitzen dute.
Topaketak jardunaldi irekia izan du, eta hirurehun lagun inguru izan dira Deustuko Paraninfoan. Bertan, Michael Ignatieff Europa Erdialdeko Unibertsitateko irakasle eta Gizarte Zientzien 2024ko Asturiasko Printzesa saridunaren inaugurazio hitzaldia entzun ahal izan zen. Hitzaldiaren ondoren, bi mahai-inguru egin ziren hainbat aditurekin: Hugo Dixon, kazetaria eta Reuterseko zutabegilea; Natalie Jaresko, Ukrainako Finantza ministro ohia eta Aspen Institute Kyiveko Patronatuko presidentea; David Rennie, The Economist-eko Geopolitikako editorea; Sonia Alonso, Deustuko Unibertsitateko irakaslea; Justin Gest, Politika eta Gobernuko katedraduna; eta Ignacio Urquizu, soziologoa eta aholkularia.
Irekiera ekitaldian, Imanol Pradales Eusko Jaurlaritzako lehendakaria eta Ana Otadui Bizkaiko Batzar Nagusietako lehendakaria izan ziren, tokiko beste agintari batzuekin batera, eta Juan Mari Aburto Bilboko Udaleko alkateak eta Juan Jose Etxeberria Deustuko Unibertsitateko errektoreak parte hartu zuten. Etxeberriak adierazi zuenez, Unibertsitateak harro hartzen du gure garaiko funtsezko erronka geopolitikoak jorratzen dituen mintegi hau.
Nazioarteko ordenaren egungo eraldaketaren aurrean lidergo etiko baten beharraz ere hitz egin zuen. Tradizio humanistan oinarrituta, gobernantzak ez duela indarra edo berehalako eraginkortasuna izan behar proposatu zuen, legitimitatea, justizia eta giza duintasuna baizik. Era berean, elkarrizketarako espazio pluralak sortzearen garrantzia nabarmendu zuen, eta unibertsitateak kontzientzia etikoa duten eta konplexutasun globala erantzukizun partekatuarekin kudeatzeko gai diren pertsonen prestakuntzan duen zeregina aldarrikatu zuen. Hitzaldi osoa.
Boterearen ikuspegi humanista
Mintegi honen bidez, Aspen Institute Españak eta Deustuko Unibertsitateak balioetan oinarritutako lidergoa sustatu nahi dute, guztion onarekin eta boterearen eta nazioarteko harremanen ikuspegi humanistarekin konprometitua. Ildo horretan, José M. de Areilza Carvajal Aspen Institute Españako idazkari nagusi eta mintegiaren moderatzaileak adierazi duenez, “gero eta ziurgabetasun global handiagoa dagoen garai honetan, balioetan eta printzipioetan oinarritutako hausnarketa inoiz baino beharrezkoagoa da”. Horregatik, ekimen hori “espazio estrategikoa da gure oraina moldatzen duten eraldaketa geopolitikoak ulertzeko, egoera horiei aurrea hartzeko eta pentsatzeko lidergoak nola lagun dezakeen nazioarteko ordena bidezkoago eta egonkorragoa lortzen aztertzeko”.
Programak Bilboko Udalaren babesa izan du; izan ere, adierazi dutenez, “ziurgabetasun geopolitiko gero eta handiagoko testuinguruan, inoiz baino beharrezkoagoa da balioetan oinarritutako lidergo demokratikoa indartzea. Hiriok zuzenean bizi dugu aldaketa global handien eragina, eta gobernantzarako, elkarrizketarako eta gizarte-kohesiorako espazio gisa dugun zeregina indartu behar dugu. Aspen Institute Españak bultzatutako jardunaldia bezalako ekimenek deliberazioan eta errespetuan oinarritutako kultura politikoa indartzen laguntzen dute”.
Bilboko Udalaren babesa jaso du programak, izan ere, udal erakundeko ordezkarien arabera, “egungo erronka konplexuen aurrean, etikan oinarritutako lidergo demokratikoa indartzeak lehentasun osoa du. Hiriak gara aldaketa globalen eragina hautematen lehenak eta, horregatik, gobernantzaren, elkarrizketaren eta kohesio sozialaren erreferente gisa berretsi behar dugu geure burua. Ildo horretatik, ekimen honek deliberazioa eta errespetu instituzionala lehenetsiko dituen kultura politikoa sendotzen laguntzen du ”.
Euskaltel Fundazioak ere oso garrantzitsutzat jotzen du horrelako jarduerak babestea, eta, horregatik, "ohore handia" da haientzat "lehen mailako lider ekonomiko eta politikoen topaketa honetan parte hartzea, inguratzen gaituen munduaren konplexutasunari buruz hausnartzeko. Gaur egun inork ez du zalantzan jartzen geopolitikak eragin zuzena duela gurea bezalako industria estrategiko eta funtsezko batean, ingurune digital batean gizarte gisa dugun posizioa ziurtatzeko. Lidergo industrial jasangarri eta humanista lortzen lagundu nahi dugu, lurralde aniztasunak ematen duen aberastasuna bistatik galduko ez duena ”, ziurtatu dute.
“Ziurgabetasun eta gerra garaietan, non gertakari tragikoek eta biktimen saminak larritzen gaituzten, inoiz baino beharrezkoagoa da gure balio etikoei buruzko hausnarketa lasai eta zorrotza egitea, edozein gizarteren oinarri baitira”, nabarmendu dute Defentsa Politikako Idazkaritza Nagusitik (SEGENPOL), eta honako hau gaineratu dute: “Are gehiago segurtasuna eta defentsa bezalako gai sentikor eta hil ala bizikoan; balioak dira gidatzen gaituzten erreferentziak eta ezinbestean ahalegin kolektiboa eginda kohesioari eta batasunari eusten diotenak. Horregatik, Defentsa Ministeriotik eztabaida akademikoa babesten dugu, hala nola Aspen Institute Españak eta Deustuko Unibertsitateak antolatutako programa honetan antolatu dena, etorkizuneko zalantzak argitzeko eta gure balioen funtsa galdu gabe aldaketari nola aurre egin hausnartzeko balioko diguna”.
Programaren lehenengo edizio honek Iberdrola eta Kutxabanken babesa du, babesle nagusi gisa eta, horrez gain, Bilboko Udalak, Defentsa Ministerioaren Defentsa Politikako Idazkaritza Nagusiak (SEGENPOL), Euskaltel Fundazioak eta Euskal Enpresarien Zirkuluak babesten dute.
